Sarabande is een creatie van zeldzame elegantie waarin klassieke muziek, hedendaags circus en jongleren samenkomen en een voorstelling creëren die balanceert tussen poëzie, virtuositeit en contemplatie. Dit werk, bedacht en uitgevoerd door celliste Noémi Boutin en jongleur Jörg Müller, biedt een gevoelige herinterpretatie van drie van Johann Sebastian Bachs beroemdste suites voor solo cello, getransformeerd tot een podiumervaring waarin elke noot een dialoog aangaat met beweging, ruimte en de wetten van de zwaartekracht.
Sarabande, gepresenteerd in het Bonlieu Scène nationale in Annecy, is noch een concert, noch een circusvoorstelling. Het is een waar gesprek tussen twee kunstenaars die het podium delen en voortdurend naar elkaar luisteren. De muziek beïnvloedt de gebaren van de jongleur, terwijl de bewegingen van de objecten de perceptie van Bachs werken lijken te veranderen. Geen van beide werelden domineert de andere: ze verweven zich met opmerkelijke precisie tot een volstrekt originele artistieke taal.
Centraal in de voorstelling staat Noémi Boutins interpretatie van Bachs suites nr. 1 in G majeur, 3 in C majeur en 5 in C mineur. Deze werken, ware hoekstenen van het cellorepertoire, bieden een emotionele reis van lichtheid naar introspectie. Hun muzikale structuur ontvouwt zich tot een waar dramaturgie, waarbij elke suite een ander visueel universum inspireert en de opbouw van de scènes waaruit de voorstelling bestaat, stuurt.
Jörg Müller heeft daarentegen een eigen, unieke benadering van jongleren ontwikkeld. Deze circusartiest onderzoekt al jaren continue beweging en de fysische verschijnselen die ten grondslag liggen aan de beweging van hangende objecten. Zijn werk wijkt bewust af van traditioneel jongleren, dat gebaseerd is op gooien en vangen. In plaats daarvan probeert hij het idee van vallen volledig te elimineren en geeft hij de voorkeur aan rotaties, oscillaties, wankele evenwichten en cirkelvormige bewegingen. De objecten lijken dan te bewegen volgens hun eigen ritme, waardoor de indruk ontstaat van een eeuwig zweven, waarbij de zwaartekracht een partner in het spel wordt in plaats van een beperking.
De openingsscène dompelt de kijker direct onder in deze delicate esthetiek. Een simpele kaars vormt het uitgangspunt voor een reflectie op de fragiliteit van het evenwicht. Een lange stok begeleidt de bewegingen van de jongleur, terwijl de cello de openingsmaten van Bach speelt. De gebaren zijn langzaam, precies, bijna meditatief. Elke beweging lijkt de tijd stil te zetten en nodigt het publiek uit om vertrouwde fysieke verschijnselen vanuit een nieuw perspectief te bekijken.
De tweede scène speelt zich af in een compleet andere wereld. Hangende buizen nemen geleidelijk het toneel over en worden de partners van de jongleur. Ze wiegen, draaien, kruisen elkaar, reageren op elkaar en vormen een ware bewegende architectuur in de lucht. De repetitieve bewegingen creëren een hypnotiserende choreografie die de melodielijnen van de cello begeleidt. De blik verschuift voortdurend van de muzikant naar de bewegende objecten, alsof de geluidstrillingen hun trajecten in de lucht rechtstreeks verlengen.
Naarmate de voorstelling vordert, vervaagt de grens tussen muziek en circus geleidelijk. De gebaren van Noémi Boutin worden zelf choreografisch, terwijl het jongleren een muzikale dimensie krijgt. De cello lijkt soms in gesprek te gaan met objecten, soms met stiltes, soms met de ruimte zelf. Deze geleidelijke versmelting vormt een van de grootste artistieke prestaties van Sarabande, waar geen enkele discipline louter als illustratie van de andere wordt gebruikt.
De slotscène leidt het publiek naar een spectaculair en diep poëtisch beeld. In een indrukwekkende zwevende positie zet de muzikante haar optreden voort, terwijl Jörg Müller om haar heen beweegt. Deze laatste verheffing is geen overbodig theatraal effect: het lijkt de natuurlijke bekroning van de hele voorstelling. Vanaf het begin van de show hebben de kunstenaars de wetten van de zwaartekracht getrotseerd; deze slotscène is daarvan de meest geslaagde uitdrukking en biedt een beeld van grote emotionele kracht.
Het lichtontwerp van Hervé Frichet vormt een subtiele aanvulling op elk schilderij. De lichten creëren lichtlijnen, benadrukken de bewegingen van objecten en versterken het gevoel van lichtheid dat het hele werk doordringt. De lichtcontrasten accentueren de textuur van het hout van de cello, de aanwezigheid van de hangende buizen en de momenten van zweven, en dragen zo volledig bij aan het visuele verhaal.
Sarabande is het resultaat van een ontmoeting tussen twee kunstenaars met unieke achtergronden. Noémi Boutin, een celliste die bekendstaat om haar inzet voor hedendaagse kunst, verkent al jaren nieuwe gebieden waar muziek in dialoog treedt met andere artistieke disciplines. Haar werk heeft haar ertoe gebracht samen te werken met dansers, regisseurs, schrijvers, beeldend kunstenaars en circusartiesten, altijd met als doel de cello buiten zijn traditionele grenzen te brengen.
Deze benadering komt volledig tot uiting in de filosofie van Cie Frotter | Frapper, dat ze in 2015 in Lyon oprichtte. Vanaf de oprichting heeft het gezelschap zijn wens uitgesproken om zowel de grote werken uit het klassieke repertoire als hedendaagse creaties te verspreiden, en tegelijkertijd nieuwe composities te laten schrijven en originele musicals te ontwikkelen.
Door middel van haar creaties heeft het gezelschap een artistieke identiteit opgebouwd die gebaseerd is op ontmoetingen. De cello gaat de dialoog aan met theater, dans, circus, literatuur, humor, gastronomie en zelfs de landschappen waarin de voorstellingen plaatsvinden. Voor Noémi Boutin heeft muziek het unieke vermogen om publiek te verbinden, ongeacht leeftijd, cultuur of muzikale kennis. Of het nu in de 18e eeuw is gecomponeerd of slechts enkele weken eerder, klassiek, populair of geïmproviseerd, het blijft een universele taal die de verbeelding prikkelt zonder een specifieke interpretatie op te leggen.
Deze toewijding aan openheid komt ook tot uiting in een aanzienlijke inspanning om kennis te delen en te onderwijzen. De producties van het gezelschap zijn ontworpen om een breed publiek te bereiken, in theaters maar ook in scholen, openbare ruimtes, binnenplaatsen, parken en erfgoedlocaties. Elk project streeft ernaar een zintuiglijke ervaring te bieden waarbij luisteren een gezamenlijke handeling wordt, die een verbinding kan smeden tussen kunstenaars en toeschouwers.
Sarabande illustreert deze filosofie perfect. Door een cello, een jongleur, een paar objecten en Bachs suites samen te brengen, tonen de twee kunstenaars aan dat virtuositeit nooit een doel op zich is, maar een middel om emotie op te roepen. De voorstelling geeft consequent prioriteit aan finesse, ademhaling, stilte en aandacht voor de kleinste details. Bewegingen vertragen, objecten lijken te zweven en de tijd lijkt stil te staan, waardoor iedereen wordt uitgenodigd om de schoonheid van de eenvoudigste gebaren te herontdekken.
De artistieke kwaliteit van het gezelschap wordt nu algemeen erkend. Cie Frotter | Frapper wordt gesubsidieerd door de DRAC Auvergne-Rhône-Alpes en ontvangt steun van de regio Auvergne-Rhône-Alpes, de stad Lyon, het Nationaal Muziekcentrum, het Maison de la Musique Contemporaine en SPEDIDAM. Het is tevens lid van PROFEDIM, FEVIS en het nationale netwerk Futurs Composés, waarmee het zijn betrokkenheid bij de ontwikkeling van muzikale creatie in Frankrijk onderstreept.
Tegelijkertijd is Noémi Boutin associate artist bij verschillende grote Franse culturele instellingen: MC2 Grenoble, Les Quinconces & L'Espal – Scène nationale du Mans, Malraux – Scène nationale Chambéry Savoie en het Théâtre de la Renaissance d'Oullins-Lyon Métropole, allemaal partnerschappen die de ontwikkeling van haar artistieke projecten ondersteunen.
De productie is van Cie Frotter | Frapper, in coproductie met het Festival Les Nuits d'été, met steun van Les Subsistances in Lyon. Het lichtontwerp is van Hervé Frichet, die tevens als toneelmanager fungeert, afwisselend met Kamille Fau.
Sinds de creatie heeft Sarabande enthousiaste recensies ontvangen. L'Est Républicain prijst "een verfijnd spektakel, altijd op het randje, dat elegantie en virtuositeit combineert." Toute la Culture roept "enorme emotie" op, terwijl Le Monde beschrijft "een show die letterlijk en figuurlijk meedeint in de lichtgevende ruimte die Bachs suites openen." Deze recensies benadrukken het vermogen van deze creatie om de gebruikelijke grenzen tussen muziek en circuskunst te overstijgen en een diep originele ervaring te bieden.
Sarabande is toegankelijk voor zowel liefhebbers van klassieke muziek als van hedendaags circus en nodigt ons uit om te vertragen, te observeren en anders te luisteren. In een wereld waarin alles versnelt, omarmt deze voorstelling juist de tijd, precieze gebaren, aandachtig luisteren en de poëzie van beweging. Het is een werk van grote subtiliteit dat een opvallende moderniteit vindt in Bachs muziek, dankzij de gevoelige dialoog tussen Noémi Boutins cello en Jörg Müllers luchtacrobatiek.